Welkom

Ida Dequeecker vindt dat je feministe kunt zijn en toch van mening blijven dat Herman Brusselmans moet kunnen schrijven wat hij wil. Zijn houding tegenover vrouwen is verwerpelijk, maar dat rechtvaardigt nog geen censuur.
In de controverse rond de zaak Brusselmans-Demeulemeester hebben enkele feministische kopstukken en politica's een ,,protestbrief'' opgesteld met de volgende stelling: ,,Wij steunen de uitspraak van de rechter die, met de Boekenbeurs in het vooruitzicht, in een spoedprocedure beslag liet leggen op het boek van Brusselmans.''
Hun argumentatie steunt erop dat de seksistische belediging van bij naam genoemde, bestaande personen, het verbieden van de roman rechtvaardigt.
Tot op heden is dat de enige feministische stem die zich publiek heeft geuit. Maar in de feministische beweging is er geen eensgezindheid rond het standpunt van Rita Mulier, Monika Triest en Sabine de Béthune, de woordvoersters van deze protestbrief.
Er zijn feministen, waarbij ik mezelf en andere leden van het Vrouwenoverlegcomité (VOK) reken, die de seksistische uitlatingen van Brusselmans in zijn boeken verwerpelijk vinden, maar die menen dat hij moet kunnen schrijven en publiceren wat hij wil, die dus tegen élke censuur zijn.
En het zijn de rechter in kort geding, noch de advocaten van mevrouw Demeulemeester die mij kunnen beletten het woord ,,censuur'' in dit geval te gebruiken.
Anderzijds is het deel van Brusselmans' verdediging dat stelt dat de uitspraken door een ,,fictieve figuur'', Guggenheimer, worden gedaan, zwak. Bedoelen de aanhangers ervan dat meningen die niet in een ,,fictieve'' vorm gegoten zijn (een pamflet, een essay, een ,,wetenschappelijke'' studie...) wél kunnen worden gecensureerd?
De auteur is verantwoordelijk voor wat zij/hij schrijft en dient de gevolgen van haar/zijn mening te dragen.
Wie, al dan niet via fictieve stromannen provoceert, moet een reactie verwachten. En die kan vele vormen aannemen naargelang de grofheid van de provocatie en het temperament van de gekrenkte persoon: minzaam negeren, een vermanende vinger, een speelse oorvijg, een proces wegens laster en eerroof, en ga zo maar door.
Maar censuur? Over goede smaak kan gediscussieerd worden, maar er zal nooit een unanieme mening tot stand komen. En dat doet er ook niet toe.

De concrete omstandigheden van de zaak Demeulemeester versus Brusselmans doen de emoties hoog oplaaien: verontwaardiging, woede, partijdigheid... Het vertroebelt de argumentatie. Ook de protestbrief - met alle respect voor de schrijfsters - draagt er de sporen van. De aangehaalde argumenten zijn van dezelfde aard als die in het pornografiedebat dat de vrouwenbeweging verdeelt tussen voor- en tegenstanders van censuur om pornografie te bestrijden.
Blijkbaar meent men in Brusselmans' geval ook dat de kernvraag is of het fundamenteel recht op vrije meningsuiting niet moet wijken voor een ander fundamenteel recht, het respect voor de persoonlijke levenssfeer en de integriteit van de persoon.
De protestbrief stelt dat het seksisme van Guggenheimer/Brusselmans ,,schokkend'' is. Wat is schokkend voor wie? In welke mate? En wie beoordeelt dat? Wat voor mevrouw Demeulemeester ondraaglijk is, is het voor andere reëel bestaande vrouwen die in Brusselmans' romans even brutaal bejegend worden, niet of minder.
Tijdens een solidariteitsactie lazen Sabine De Vos en Joyce De Troch de over hen geschreven passage voor. Mevrouw De Troch voegde er fijntjes aan toe dat ze nooit verder geraakt was dan pagina veertien ,,omdat ze wel wat beters te doen had dan die rommel te lezen''. Een gevatte opmerking die ik daarnet vergat te vermelden in mijn opsomming van eventuele reacties.
Een ander argument in de protestbrief luidt dat het proza van Brusselmans inspireerde tot dreigtelefoons en stalking in een periode waarin vrouwen geconfronteerd werden met massale verkrachtingen in de Balkanoorlog''. Hier wordt een rechtstreeks verband gesuggereerd tussen ,,het denigrerend beschrijven van vrouwen als walgelijke geslachtsorganen en het opvoeren van zeer gewelddadige verkrachtingsscènes op herkenbare personen'' en vormen van daadwerkelijke agressie.
Dat is een onaanvaardbare verglijding. De bewering dat een geschrift tot agressieve reactie zou inspireren, is zuivere speculatie en dus zeker geen argument om het te verbieden. De associatie met de verk...


Gerelateerde boeken:

Aurelie Zeebroek is een meisje van 24. Haar column verschijnt wekelijks in De Morgen. Vandaag schrijft ze over de passage van Herman Brusselmans in de talkshow ?Happy Hour?.

Herman Brusselmans gaat iedere week op zoek naar het verhaal achter een opvallende kop in de krant of op een nieuwssite. Vandaag: ?Vlaming produceert steeds minder restafval? op HLN.be. ?Brusselmans v ...

Herman Brusselmans (69) heeft het in ?Happy Hour? opgenomen voor Bart Schols. Tijdens de talkshow van Ruben Van Gucht ging het over de nieuwe uitdaging van Schols, die deels aan de slag is als skimoni ...

Herman Brusselmans (69) blijft achter zijn uitspraken in de talkshow ?Happy Hour? staan. Daar nam de schrijver het op voor Bart Schols (52) na diens clash met Soundos El Ahmadi (44) in ?De afspraak?.

Een kapotte afwasmachine komt nooit gelegen. Een lege fietsbatterij al evenmin, zeker als je net wilt vertrekken. Meestal vloek je even en probeer je het probleem op te lossen. Maar soms kunnen zulke ...

In het vrolijke rariteitenkabinet ?De slimste mens ter wereld? trekt men elk jaar een blik juryleden open alsof het een fles Château Pétrus 1961 betreft: alleen het beste is goed genoeg voor u, de mee ...

Een stevige ruzie tussen Herman Brusselmans en de VRT zorgt voor ophef. De schrijver en columnist, jarenlang een vertrouwd gezicht in de ...

De Vlaamse schrijver Herman Brusselmans geeft op donderdag 26 maart een lezing over zijn werk en dichterschap in Bibliotheek Hoeksche Waard. Tijdens de lezing bespreekt hij zijn schrijverschap en de ...